Ana Sayfa Arama
Üyelik
Üye Girişi
Yayın/Gazete
Yayınlar
Kategoriler
Servisler
Nöbetçi Eczaneler Sayfası Nöbetçi Eczaneler Hava Durumu Namaz Vakitleri Gazeteler Puan Durumu
WhatsApp
Sosyal Medya
Uygulamamızı İndir

Afrika üretiyor, Batı kazanıyor: Kahvedeki sömürü nizamı

Kahvedeki sömürü tertibi Uganda Devlet Lideri Yoweri Museveni’nin isyanıyla gündemde. Dünyadaki kahve pazarı 460 milyar dolara ulaşırken üretici olan Güney Amerika ve Afrika’ya düşen hisse 25 milyar dolar. Tek başına Afrika’nın karı ise yalnızca 2,4 milyar dolar. Yani 6,88 milyar dolar kazanan Almanya’nın neredeyse üçte biri. ABD merkezli Starbucks’ın yıllık kârı ise tam 26,5 milyar dolar.

Kahvedeki sömürü tertibi Uganda

Batılı ülkelerin Afrika’daki sömürge sistemleri kağıt üzerinde geçtiğimiz yüzyılın ortalarından itibaren sona ermeye başlarken, fiili olarak kolonyal sistem kıtanın birçok noktasında devam ediyor. Politik olarak bağımsızlıklarını kazanan Afrika ülkeleri, ekonomik olarak kendi ayakları üzerinde durmakta zorlanıyor. Birçok yer altı ve yer üstü zenginliğine sahip Afrika’da kıymetli ölçüde üretim yapılmasına karşın, bu zenginliklerde aslan hissesi yeniden Batılı şirketlere gidiyor. Son olarak Uganda Devlet Lideri Yoweri Museveni, Rusya’nın St. Petersburg kentinde yapılan Afrika Zirvesi’nde kahvedeki sömürü sistemine ışık tuttu. Kahvenin küresel seviyede 460 milyar dolarlık bir dal olduğunu söyleyen Museveni, kahve üreticisi ülkeleri ise bu pazardan sırf yüzde 5’lik bir hisse aldığını, Afrika ülkelerinin hissesinin ise yüzde 0.5 seviyesinde olduğunu tabir etti. Kahvenin Afrika ülkelerinin ekonomilerinin geride kalma sebeplerine dair güzel bir örnek olduğunu söyleyen Uganda Devlet Lideri, başta Rusya ve Çin olmak üzere öteki ülkeleri Afrika’dan yalnızca eser ithal etmek yerine, katma pahalı markalar oluşturmak için birlikte çalışmaya davet etti. Sayılar, dünya kahve piyasasında aslan hissesini ABD merkezli firmaların aldığını gösterirken, Avrupalı kahve zincirleri de ikinci sırada geliyor.

Aslan hissesi Batı’da

Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin’in mesken sahipliğinde St. Petersburg’da bir ortaya gelen Afrika ülkelerinin önderleri, değerli bir kısmı sömürge periyodundan kalma ekonomik zahmetlerin tahlili için formüller ortaya koydu. Avrupa tarafından uygulanan yeni tip sömürgeciliğin bir tarafının Afrika’nın yalnızca ham unsur ve belli emtialar üretmekle sonlandırılması olduğunu belirten Museveni, kahve ticaretinin bu hususta çok değerli bir örnek teşkil ettiğini belirtti. Global kahve ticaretinin 460 milyar dolar pahasında olduğunu belirten Ugandalı önder, bunun yalnızca 25 milyar dolarını kahve üreticisi ülkelerin paylaştığını, üretici Afrika ülkelerinin pazardan yararının ise yalnızca 2.4 milyar dolar olduğunu belirtti. Museveni, “Bu bahis, Afrika ekonomilerinin geride kalmalarının en büyük nedenidir. Büyümüyorlar; zira tüm yarar diğerleri tarafından elde ediliyor. Almanya kahveden 6.85 milyar dolar kazanırken, tüm Afrika ülkeleri toplamda yalnızca 2.4-2.5 milyar dolar kazanıyor. Bu büyük bir skandaldır” sözlerini kullandı. Rusya ve Çin’e Afrika’dan ham husus ithal etmek yerine Afrika ülkeleriyle birlikte çalışarak kıtada katma paha yaratma daveti yapan Museveni, bu formülün kısa müddette Afrika ekonomilerini düşük ve orta gelir düzeyinden orta-yüksek ve yüksek gelir düzeyine taşıyacağını söz etti.

Afrika’da en büyük üretici Etiyopya

Afrika ülkeleri, dünyadaki kahve üretiminin %12’sini gerçekleştiriyor. Kıtada, Etiyopya (%39) ve Uganda (%23) kahve çekirdeği üretiminde toplam %62’lik hisseyle birinci iki sırada bulunurken, yüzde 13’lük hisseye sahip Fildişi Kıyısı, üçüncü sırada yer alıyor. Kıtadaki kayda paha başka kahve üreticileri ise Tanzanya (yüzde 6) ve Kenya (yüzde 5). Afrika’dan kahve ihracatından en büyük hissesi 1.2 milyar dolarlık gelirle Etiyopya ve yaklaşık 600 milyon dolarlık gelirle Uganda alıyor. Afrika’da ve dünya genelinde kahve çekirdeklerine olan talebin önümüzdeki on yıl içinde önemli halde artması bekleniyor.

“Coffee arabIca” tehlikede

Dünya üzerindeki hissesi düşük olsa da küçük iktisatlı Afrika ülkeleri için yüksek bedele sahip kahve çekirdeğinin satışı kritik ehemmiyete sahip. Bu alana yapılan yatırımlar, kıtadaki mahallî çiftçilerin geçimine katkı sunuyor. Lakin dünya kahve devleri için bu hayli çıkarlı bir işken, ağır çalışma tempolarına karşın günde bir doların altında kazanan Doğu Afrikalı çiftçiler için bölüm pek az çıkar vaat ediyor. Öte yandan son bilimsel çalışmalar, global çapta tesirli olan iklim değişikliğinin kahve yetiştiriciliğini de olumsuz tarafta etkileyeceğini gösteriyor. Buna nazaran 2050’ye kadar iklimde yaşanacak değişimlerle bir arada kahve yetiştiriciliğini sürdürmek mümkün olmayabilir. 2019 yılında yapılan bir diğer çalışma ise kahve çekirdeği cinslerinin beşte üçünün ormansızlaşma, iklim değişiklikleri ve mahsullerdeki çeşitli hastalıklar nedeniyle önümüzdeki yıllarda yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu ortaya koydu. Bilim insanları, tahlil edilen 75 kahve cinsinden 22’sinin iklim değişikliğine karşı savunmasız olduğunu bildirdi. İklim değişikliğinden bağımsız olarak, hali hazırda 13 cinsin de tehdit altında bulunuyor. Bunların ortasında dünyaca ünlü “Coffee Arabica” da bulunuyor.